Het Huurdersfestival van minuut tot minuut

8:30 uur – wachten op de bus

Zo’n vijftig Amsterdamse huurders, onder wie opvallend veel vrouwen, hebben zich verzameld voor het Centraal Station in Amsterdam. Ze staan in de prille ochtendzon te wachten op de bus die hen naar het Huurdersfestival in de Rijtuigenloods in Amersfoort zal brengen. De stemming zit er al goed in.

8:50 – in de bus

Nadat een paar laatkomers zijn ingestapt zet de bus koers naar Amersfoort. De meeste passagiers zijn actief in bewonerscommissies van woningcorporaties De Key en Ymere. Arcade, de huurdersvereniging van De Key, laat haar jaarlijkse BC-dag (voor bewonerscommissies) zelfs samenvallen met het Huurdersfestival.

Ena Helmers (81) is een van de actieve huurders die vroeg uit de veren is gekomen voor de Woonbond-happening in Amersfoort. Ze woont al vijftig jaar in dezelfde woning van Ymere in Amsterdam Zuid en is al heel lang actief in haar bewonerscommissie. ‘Ik vind het leuk én belangrijk om naar het festival te gaan. Ik hoop er wat van op te steken en andere actieve huurders te ontmoeten. De sociale huursector staat enorm onder druk, zeker in een stad als Amsterdam waar heel wordt verkocht. In onze complexen zijn huurders al lang in de minderheid. Ik stoor me ook enorm aan die discussies in Den Haag over scheefwoners. Alsof het halve criminelen zijn. Huurders met een bescheiden middeninkomen worden gewoon de stad uitgepest. Dat moet een keer ophouden.’

Ena Helmers uit Amsterdam

Ena Helmers uit Amsterdam

Het zal niet de eerste keer deze zaterdag dat het Haagse proefballonnetje om scheefwonen te bestrijden en de huurbescherming op te schop te nemen, ter sprake komt. Het houdt de gemoederen van de Woonbondachterban duidelijk enorm bezig. In de bus delen de mensen van de Federatie van Amsterdamse Huurderskoepels een flyer uit die oproept om de petitie ‘Behoud het huurrecht’ te tekenen als protest tegen de plannen van 23 woningcorporaties om het huurrecht uit te kleden. Ze hebben hun plannen, verwoord in het Manifest Passend Wonen, begin van de zomer aangeboden aan minister Ollongren. Het kwam ze op een storm van kritiek te staan in het hele land. Maar in Den Haag denken de coalitiepartijen daar vooralsnog anders over.

9:40 – flyers uitdelen voor de Rijtuigenloods

De bus arriveert bij de Rijtuigenloods, die al aardig vol begin te lopen. Bij de ingang delen de mensen van de bus de flyer uit en roepen op om de petitie te ondertekenen op www.petities.nl.

Flyers uitdelen bij de bus

Flyers uitdelen bij de bus

10:35 – start van een ‘warm festival in barre tijden’

De grote zaal, waar ruim 500 mensen in passen, zit bomvol. Guity Mohebbi, de nieuwe directeur van het Woonbond Kennis- en Adviescentrum, trapt als dagvoorzitter het Huurdersfestival af. Ze heet iedereen welkom en zet de ambassadeurs van het festival, de mensen die extra hun best hebben gedaan om zoveel mogelijk huurders naar Amersfoort te krijgen, in het zonnetje.

Volle zaal tijdens Huurdersfestival

Volle zaal tijdens Huurdersfestival

‘Een warm festival in barre tijden’, is wat Woonbondvoorzitter Ton Selten betreft het motto van vandaag. En barre tijden zijn het. ‘Sinds 2012 hebben huurders tien procent meer huur betaald dan de inflatie. En huurders die vanwege een iets hoger inkomen een extra gluurverhoging aan hun broek kregen, nog veel meer.’ Hij vindt het daarom heel jammer dat het niet gelukt is om met Aedes een nieuw huurakkoord te sluiten. Gelukkig gaat het de Woonbond wel voor de wind. Tegen de verdrukking is het aantal huurders dat via lidorganisaties is aangesloten gegroeid naar 1,6 miljoen. Tot slot feliciteert hij Paulus Jansen met zijn definitieve verkiezing – uit meer dan vijftig kandidaten – als directeur. Hij wordt door de zaal verwelkomd met een daverend applaus.

Ton Selten, voorzitter Woonbond

Ton Selten, voorzitter Woonbond

10:55 – de plannen van de minister

Marja Appelman, directeur Woningmarkt van het ministerie van BZK, licht namens minister Ollongren, die is verhinderd, een tipje van de sluier van de kabinetsplannen voor de woningmarkt. Bouwen, bouwen, bouwen is het motto, ook in het middensegment van 710 tot 1000 euro huur. Dat ze met het pleidooi tegen (goedkoop) scheefwonen in het hol van de leeuw lijkt te zijn beland, blijkt als haar vanuit de zaal wordt toegeschreeuwd ‘wanneer houden jullie nu eens op met het gedoe over scheefwonen’. Ze laat zich niet uit het veld slaan en benadrukt dat ‘doorstroming ook de betaalbaarheid ten goede komt’. En dat ‘de sterkste schouders best wat meer lasten kunnen dragen’. In betere aarde valt Appelmans pleidooi om huisjesmelkers aan te pakken: ‘dat soort praktijken moet stoppen’. Ze heeft ook nog een nieuwtje in petto. ‘Zodra het klimaatakkoord is ondertekend gaan we werk maken van het initiatiefrecht voor huurders op het terrein van verduurzaming.’ En ze kondigt aan dat Ollongren de Woonbond en Aedes voor 2 oktober heeft uitgenodigd om te proberen de vastgelopen onderhandelingen over een nieuw huurakkoord vlot te trekken. Want ze moeten er volgens Appelman samen uit kunnen komen.

Marja Appelmaln, directeur Woningmarkt van BZK

Marja Appelmaln, directeur Woningmarkt van BZK

11.05 – betaalbaarheid op 1

Paulus Jansen, kersvers directeur én opa, begint zijn ‘maidenspeech’. Met veel voorbeelden en grafieken legt hij uit waarom het thema betaalbaarheid wat hem betreft absoluut op de eerste plaats staat. Het woud van opgestoken groene kaartjes bewijst dat de zaal deze urgentie breed deelt. De voorbeelden uit zijn woonplaats Utrecht spreken boekdelen. Zoals een appartement van 50 m2 dat een huur moet opbrengen van 1090 euro. ‘Er moet landelijke wetgeving komen voor dit soort asopraktijken’. Hij laat zien hoe eenzelfde soort woning in de sociale huursector jaarlijks 1.400 euro belasting aan het rijk moet afdragen, in de vrije sector 400 euro, maar in de koopsector maar liefst 1.000 euro subsidie krijgt, in de vorm van hypotheekrenteaftrek. ‘De corporatiesector is de pinautomaat van het ministerie van Financiën. Dat moet een keer ophouden’. Ook wat betreft de beschikbaarheid zijn de verschillen gigantisch. Op een willekeurige dag telde Jansen dat er in Utrecht 131 woningen te koop stonden en slechts 21 te huur in de sociale sector., waarvan 11 kleiner dan 50 m2. Gemiddelde huurprijs: 590 euro, oftewel 11,80 euro per vierkante meter per maand. ‘Onthutsend’, vindt hij. De bouwproductie moet daarom dringend omhoog, met een regierol voor corporaties en gemeenten. Scheefwonen ziet hij als ‘een snel kleiner wordend verschijnsel’, dat veel te veel aandacht krijgt. Goedkoop scheefwonen althans. ‘Duur scheefwonen is wel een groot probleem’.

Paulus Jansen, directeur Woonbond

Paulus Jansen, directeur Woonbond

11:40 – parlementair onderzoek naar beleid Blok

Hoewel hij al diverse keren afscheid heeft genomen, van zijn Woonbondcollega’s en van de Verenigingsraad, is ex-directeur Ronald Paping naar Amersfoort gekomen om zich te laten uitzwaaien door de achterban. ‘Fijn om hier het laatste woord te hebben. Dan kan ik niet worden tegengesproken’, grapt hij. Uitgebreid blikt hij terug op de ruim elf jaar dat hij aan het roer van de Woonbond stond. ‘Toen ik in 2007 begon was er sprake van het Calimero-effect. De Woonbond was lijdend voorwerp. Dat is wel veranderd. We hebben een energieconvenant en een sociaal huurakkoord gesloten, Wonen 4.0 is er gekomen en natuurlijk de Woningwet 2015. Maar veel hebben we helaas niet kunnen tegenhouden, zoals de verhuurderheffing en de enorme huurverhogingen na 2012. Vooral onder minister Blok heeft er een grote kaalslag plaatsgevonden. Eigenlijk zou er een parlementair onderzoek naar zijn beleid moeten komen.’ En ook hij heeft geen goed woord over voor de scheefwoonplannen. ‘Ik ben nu wethouder in Arnhem en voor wijken als Presikhaaf is het belangrijk dat er ook middeninkomens in sociale huurhuizen wonen. Zij vormen het cement van dit soort wijken. We moeten heel erg oppassen dat de sociale huursector geen armoedevoorziening wordt.’ Toch is hij per saldo niet ontevreden. ‘Er wordt nadrukkelijk naar ons geluisterd, nu moeten ze ons nog onze zin geven.’ Ook de ontwikkelingen binnen de Woonbond stemmen tot tevredenheid. ‘Ik ben blij dat we geen zware conflicten hebben gehad, dat de discussies in de vereniging levendiger zijn geworden en de professionaliteit van onze lidorganisaties is toegenomen.’ ‘Ik ben persoonlijk lid geworden en blijf jullie in de gaten houden’, sluit hij af. Er zijn bloemen en een daverend applaus.

Guity Mohebbi (directeur WKA) met voormalig Woonbonddirecteur Ronald Paping

Guity Mohebbi (directeur WKA) met voormalig Woonbonddirecteur Ronald Paping

12:00 – het festival barst los

De zaal stroomt leeg en de deelnemers vallen in de lobby van de Rijtuigenloods aan op de schalen met warme broodjes kipsaté. Helaas kan niet iedereen meteen worden bediend en moet de spreekstalmeester om een beetje geduld vragen. Niet iedereen heeft dat, want wacht, her en der verspreid over de treinwagons in de enorme hal, een overvol festivalprogramma. Net als voor deze verslaggever is het voor de meeste deelnemers onmogelijk om overal naartoe te gaan. Daarvoor is er te veel, van vederlichte tot loodzware kost.

De spreekstalmeester vraagt om geduld

De spreekstalmeester vraagt om geduld

12:30 – van quiz-carrousel en mini-cursus smartphone fotografie tot pittige thema’s en een politiek debat

Het festivalprogramma is zoals gezegd overvol. Opvallend is de grote belangstelling voor de wat zwaardere onderdelen, zoals de huurderslobby en de pittige thema’s.

In de ‘Droogcabine’ gaan huurders aan zes tafels in gesprek met Woonbond-beleidsmedewerkers Erik Maassen en Hans Weevers en met vier Tweede Kamerleden: Jessica van Eijs van D66, Henk Nijboer van de PvdA, Erik Ronnes van het CDA en Paul Smeulders van GroenLinks. Aan het eind is er een debat. Ook hier voeren de plannen tegen het scheefwonen en voor aantasting van het huurrecht de boventoon. Met verve bekritiseren Cees Fenenga van de Federatie Amsterdamse Huurderskoepels, Paulus Jansen van de Woonbond en Stefan van Schaik van woningcorporatie Wooncompagnie uit Hoorn het recente manifest van 23 corporaties en de proefballon van het kabinet. Fenenga: ‘Het manifest is ons echt in het verkeerde keelgat geschoten en we moeten nu in actie komen.’ Van Schaik wekt bij de aanwezige Tweede Kamerleden belangstelling voor het alternatieve pleidooi van vijftien andere corporaties ‘Een huurwoning, geen voorziening maar een thuis’. Hierin breken ze een lans voor een brede sociale huursector waarin ook middeninkomens welkom zijn.

In gesprek met Kamerleden en beleidsmedewerkers Woonbond.

In gesprek met Kamerleden en beleidsmedewerkers Woonbond.

Ook op de pittige thema’s dementie en woonoverlast in ‘Wachtkamer 6’ komen veel huurders af. Logisch: het zijn lastige onderwerpen die een grote impact kunnen hebben op het welzijn en de gezondheid van steeds meer huurders. Zo heeft een kwart van de Nederlanders wel een ruzie met de buren. En de overlast van verwarde huurders neemt snel toe. Karima Matser van ‘Samen Dementievriendelijk’ legt uit hoe je kunt meehelpen aan een ‘dementievriendelijke buurt’ en Fica Djohani van Buurtbemiddeling vertelt hoe buurtbemiddeling kan helpen om verstoorde relaties tussen buren te herstellen. Ze heeft goede voorbeelden waar huurders in het dagelijks leven om zitten te smachten.

In gesprek over pittige thema's

In gesprek over pittige thema’s

In de ‘Zandstraalcabine’ bijten huurders hun tanden stuk op lastige vragen van Woonbondmedewerkers in de Quiz-Carrousel. In de ‘Huurderslijn Live’ maakte Max Wondergem het de quizdeelnemers moeilijk met vragen als ‘op grond waarvan is geen (tijdelijke) huurverlaging mogelijk?’ en ‘wanneer moet de verhuurder schriftelijk een redelijk voorstel doen aan de huurder?’. Geen makkelijke vragen, maar winnaar ‘Go Max Verstappen’ had maar liefst 8 van de 11 vragen goed. Ook de tweede ronde over de Vrije Sector was allerminst simpel. Wist u bijvoorbeeld dat verhuurders in de vrije sector bij een huurcontract alleen eenmalig 7,50 euro administratiekosten mogen rekenen voor een naamplaatje? De derde ronde van Bram Meijer over energie en duurzaamheid trekt de meeste deelnemers. Nu weet iedereen dat 5 minuten douchen in plaats van 9 minuten een huishouden 15.000 liter water per jaar bespaart, oftewel 60 euro.

Bram Meijer presenteert quiz over Energie en Duurzaamheid.

Bram Meijer presenteert quiz over Energie en Duurzaamheid.

In de ‘Werkwagen’ geeft Else Kramer een minicursus over hoe je op een slimme manier ‘beeld’ kunt gebruiken in de communicatie met je achterban. Namelijk door je smartphone te gebruiken om mooie foto’s te maken. De deelnemers leren in korte tijd veel over focussen, belichting en het ‘pepernootperspectief’.

In gesprek over pittige thema's

In gesprek over pittige thema’s

Jongeren betrekken bij je werk: een belangrijk maar lastige opdracht voor veel huurdersorganisaties. In ‘Wachtkamer 5’ vertellen twintigers Julia Matser, voorzitter van GroenLinks-jongerenorganisatie DWARS en Max Bos, voorzitter van studentenorganisatie BOKS, enthousiast hoe huurdersorganisaties effectief kunnen ‘verjongen’. Vooral sociale media en ‘community building’ zijn daarbij heel belangrijk, drukken ze de aanwezigen op het hart. En natuurlijk moet het jongeren zelf ook wat opleveren, zoals een mooie aantekening op hun CV.

Werksessie jongeren betrekken

Werksessie jongeren betrekken

In ‘Postwagen 1.A’ helpt Woonbondmedewerker Bastiaan van Perlo huurders op weg die naast overleggen ook af en toe actie willen voeren. Hoe doe je dat slim en effectief? Deelnemers mogen een actieplan bedenken om fictieve commerciële verhuurder Peon te bewegen eindelijk te bewegen om niet meer de maximale huurverhoging te vragen.

Actie in Postwagen 1A

Actie in Postwagen 1A

‘Postwagen 1.B’ is de plek om tips op te doen voor versterking en vernieuwing van je eigen huurdersorganisatie. Samen met een aantal Woonbondconsulenten kunnen de deelnemers aan het hand van de ‘bouwstenencheck’ ontdekken waar de valkuilen en kansen liggen voor hun club.

Bouwstenencheck in Postwagen 1B

Bouwstenencheck in Postwagen 1B

Het ‘Ketelhuis’ is ‘the place to be’ voor inspirerende verhalen over actuele onderwerpen. Zoals van Eddy Veenstra van energieleverancier Rendo over de energietransitie. Of van Bram Klouwen van onderzoeksbureau Companen over het succes van de Woningwet 2015. Wilbert Pothoff, directeur van woningcorporatie Destion, inspireert met een verhaal over maatwerk in de huursector. In het aanpalende ‘Onderdelendepot’ gaan Oscar Kocken en Patrick Nederkoorn op zoek naar spontane verhalen van huurders. Bijvoorbeeld van een mevrouw die zelf een bewonerscommissie heeft opgericht maar daarbij op de nodige obstakels stuitte.

In 'Zomaargasten' gingen Oscar Kocken en Patrick Patrick Nederkoorn op zoek naar verhalen van huurders

In ‘Zomaargasten’ gingen Oscar Kocken en Patrick Patrick Nederkoorn op zoek naar verhalen van huurders

‘Op naar CO2 –neutraal’ heet het spel dat deelnemers in de ‘Houtwagen’ kunnen spelen. Alle woningen moeten voor 2050 ‘van het gas af’. Hoe kan dat zonder dat de woonlasten stijgen? Energiedeskundige Siem Goede van de Woonbond neemt de spelers bij de hand op zoek naar het antwoord.

Deelnemers spelen 'Op naar CO-2 neutraal'

Deelnemers spelen ‘Op naar CO-2 neutraal’

Er is ook ruimte voor experimenten en uitvindingen op het gebied van duurzaamheid. In ‘Postwagen 2.A’ showen studenten van de Hogeschool Utrecht een duurzaam en zelfvoorzienend huis dat ze hebben ontworpen voor de finale van de internationale wedstrijd Solar Decathlon 2019. Een wagon verder laat het MOR-team (Modular Office Renovation) van de TU Delft hun concept Prêt-à-Loger zien, waarmee van een typisch kantoorpand energieneutrale woningen kunnen worden gemaakt.

HU-studenten tonen winnend ontwerp

HU-studenten tonen winnend ontwerp

In de tussentijd…. – muziek, portretten en standjes

Voor de huurders die even willen bijkomen van pittige thema’s, inspirerende verhalen of fout beantwoorde quizvragen, was er in de lobby live muziek van Happy Dixy en een accordeonist. Ze kunnen ook met hun medehuurders op de foto of hun ‘portret’ op een bierviltje laten tekenen door sneltekenaar Jill Hesketh. Gezien de rij wachtenden is ze erg populair.

Sneltekenaar Jill Hesketh aan het werk

Sneltekenaar Jill Hesketh aan het werk

En natuurlijk zijn er kraampjes waar huurders terechtkunnen voor informatie en advies: het NIBUD, het nieuwe Woonbondmeldpunt Energiealarm (later meer), de personeelsdiensten van Werkgeversinstituut WGi, de Voorzieningenwijzer, het Datingbureau Energiecoaches, ‘Huurkoopmannen’, Anne: het centrum van Stichting NulopdeMeter Experience, de Huurcommissie, de WoonWijzerKraam, het digitale administratieprogramma Lasso en de Woonbond natuurlijk. Dan is er nog de mysterieuze Black Box, een ‘Escape Room’ die ‘gekraakt’ kan worden en buiten, op het parkeerterrein, valt 24Tiny te bewonderen: een mobiel en duurzaam ‘tiny house’.

24Tiny, een mobiel en duurzaam 'tiny house'

24Tiny, een mobiel en duurzaam ‘tiny house’

14:30 – Tineke Schouten heeft lach aan haar kont

Vele ervaringen rijker verzamelen de deelnemers zich weer in de grote zaal. Guity Mohebbi inventariseert er een aantal, bijvoorbeeld van een huurster die het CO2-neutraal spel heeft gespeeld en erachter kwam dat het nog niet zo eenvoudig is om van het gas af te gaan. Of van de huurder die gesterkt is in zijn opvatting dat zijn huurhuis ‘geen voorziening maar een thuis is.’ Na een paar minuten wordt Guity luid geïnterrumpeerd door mevrouw Achterberg uit Utrecht die de zaal in komt stormen om haar beklag te doen over haar huisbaas die niets doet aan onderhoud zodat de ‘muren groen uitslaan van het vocht.’ Achter mevrouw Achterberg blijkt cabaretière Tineke Schouten schuil te gaan, die de zaal vermaakt met alle misstappen op haar liefdespad. In 46 jaar heeft ze maar liefst 37 verkeringen versleten. Ze heeft de lach aan haar kont, en niet zo’n beetje ook.

Cabaretière Tineke Schouten als 'mevrouw Achterberg'

Cabaretière Tineke Schouten als ‘mevrouw Achterberg’

14:55 – lancering Meldpunt Energiealarm

Bastiaan van Perlo betreedt het podium voor de lancering van het Woonbond Meldpunt Energiealarm. Dat is nodig want volgens recente cijfers hebben een half miljoen huurders een energiequote van meer dan 11 procent. Dat betekent dat ze meer dan 11 procent van hun inkomen kwijt zijn aan de energierekening. En naar verwachting gaat de energienota volgend jaar met zo’n 130 euro zal stijgen. Op Meldpunt Energiealarm kunnen huurders terecht met klachten over isolatie, verwarming, enkel glas, tocht, vocht en ander ongemak. In drie filmpjes komen huurders aan het woord om te laten zien hoe hoog de nood is gestegen.

Lancering Meldpunt Energiealarm door Bastiaan van Perlo

Lancering Meldpunt Energiealarm door Bastiaan van Perlo

15:10 – Andrea Riool speelt vals

Als Andrea Riool, de zus van André Rieu, sluit Tineke Schouten het Huurdersfestival af met een loeiharde valse noot op haar postmoderne viool. Er wordt weer veel en hard gelachen, zij het niet door iedereen.

Cabaretière Tineke Schouten als 'Andrea Riool'

Cabaretière Tineke Schouten als ‘Andrea Riool’

15:15 – onbeschrijflijk trots

Het laatste woord is aan de dagvoorzitter. ‘Wij hebben een mooi festival gehad en zijn onbeschrijflijk trots op u. Het was mij een eer om vandaag uw voorzitter te zijn’. Applaus. De borrel wacht.

Woonbonddirecteur Paulus Jansen en dagvoorzitter/WKA-directeur Guity Mohebbi spreken slotwoord

Woonbonddirecteur Paulus Jansen en dagvoorzitter/WKA-directeur Guity Mohebbi spreken slotwoord

15:15 – napraten onder de borrel

Het Festival zit erop. Onder het genot van eens drankje en een hapje wordt er in de sfeervolle Rijtuigenloods volop nagepraat. Ook voor Ena Helmers uit Amsterdam zit de dag er bijna op. ‘Ik vond het een mooie en leerzame dag. Vooral van het politieke debat heb ik veel opgestoken. Het is wel jammer dat er zoveel te zien en te doen was. Daardoor heb ik veel onderdelen moeten overslaan waar ik wel graag naartoe was gegaan.’

Accordeonist begeleidt slotborrel

Accordeonist begeleidt slotborrel